निकोलस मदुरो: बस चालकदेखि ह्युगो चाभेजको उत्तराधिकारी हुँदै भेनेजुएलाको सत्तासम्म

एजेन्सी । शनिबार अमेरिकी सैन्य कारबाहीमा पक्राउ परेका निकोलस मदुरो विगत १२ वर्षदेखि भेनेजुएलाको सत्तामा एकछत्र राज गरिरहेका शक्तिशाली नेता हुन् । वामपन्थी नेता ह्युगो चाभेजको उत्तराधिकारीका रूपमा सत्ता सम्हालेका ६३ वर्षीय मदुरोको राजनीतिक यात्रा निकै नाटकीय र उतारचढावले भरिएको छ।

१. बस चालकदेखि राजनीतिसम्म

२३ नोभेम्बर १९६२ मा कराकसको एक मध्यमवर्गीय परिवारमा जन्मिएका मदुरोका पिता ट्रेड युनियन नेता थिए । मदुरोले आफ्नो करियरको सुरुवात कराकसमा बस चालकको रूपमा गरेका थिए । त्यहीँबाट उनी यातायात मजदुरहरूको युनियनमा आबद्ध भएर राजनीतिमा प्रवेश गरे । सन् १९९२ मा ह्युगो चाभेजले गरेको असफल सैन्य विद्रोहपछि मदुरो र उनकी पत्नी सिलिया फ्लोरेस (जो एक वकिल हुन्) चाभेजलाई जेलबाट मुक्त गराउने अभियानमा सक्रिय भएका थिए ।

२. चाभेजको ‘दाहिने हात’

सन् १९९८ मा ह्युगो चाभेज राष्ट्रपति निर्वाचित भएपछि मदुरोको राजनीतिक उचाइ तीव्र गतिमा बढ्यो । उनले संविधान सभाको सदस्य, राष्ट्रिय सभाको सभामुख (२००५–२००६) र विदेश मन्त्री (२००६–२०१२) जस्ता महत्वपूर्ण पदहरू सम्हाले । चाभेजले आफ्नो मृत्युअघि सन् २०१२ मा मदुरोलाई आफ्नो उत्तराधिकारी घोषणा गरेका थिए । सन् २०१३ मा चाभेजको मृत्युपछि मदुरो राष्ट्रपति चुनिए ।

३. आर्थिक संकट र अधिनायकवादको आरोप

मदुरोको शासनकाल भेनेजुएलाको इतिहासमा सबैभन्दा कठिन समय मानिन्छ । उनको कार्यकालमा देशले भीषण आर्थिक मन्दी, अत्याधिक मुद्रास्फीति र खाद्यान्न तथा औषधिको चरम अभाव खेप्यो । जसका कारण लाखौं भेनेजुएलाली नागरिकले देश छोड्नुपर्यो ।

विपक्षीहरू र अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले उनलाई ‘तानाशाह’ को संज्ञा दिँदै निर्वाचनमा धाँधली गरेको र मानव अधिकार उल्लंघन गरेको आरोप लगाउँदै आएका छन्।

४. अमेरिकासँगको टकराव

मदुरोको शासनकालमा अमेरिकासँगको सम्बन्ध शत्रुतापूर्ण रह्यो । सन् २०२० मा अमेरिकाले उनलाई ‘नार्को-टेरोरिज्म’ (लागूऔषध आतंकवाद) र भ्रष्टाचारको अभियोगमा दोषी ठहर गर्दै उनीमाथि कारबाही गर्नेलाई १५ मिलियन डलरको इनाम घोषणा गरेको थियो । अमेरिकाले मदुरो प्रशासनमाथि कडा आर्थिक प्रतिबन्धहरू लगाएको थियो भने मदुरोले अमेरिकालाई ‘साम्राज्यवादी शक्ति’ भन्दै आफ्नो देशको तेल कब्जा गर्न खोजेको आरोप लगाउँदै आएका थिए ।

५. सन् २०२६ को नाटकीय मोड

सन् २०२४ को निर्वाचनमा पुन: धाँधली गरेर सत्तामा टिकेको आरोप खेपिरहेका मदुरोलाई सन् २०२५ मा अमेरिकाले ‘विदेशी आतंकवादी संगठन’ को सदस्यका रूपमा वर्गीकृत गरेको थियो । अन्ततः सन् २०२६ जनवरी ३ मा अमेरिकी सेनाको ‘अपरेशन भेनेजुएला फ्रीडम’ मार्फत उनी आफ्नै निवासबाट पक्राउ परेका छन्।

हाल मदुरो र उनकी पत्नीलाई अमेरिकी युद्धपोत ‘इवो जिमा’ मार्फत न्युयोर्क लगिएको र त्यहाँ उनीहरूले लागूऔषध तस्करी र आतंकवाद सम्बन्धी मुद्दाहरूको सामना गर्ने बताइएको छ ।