जीवन बिमा सरेन्डर १९ प्रतिशत घट्यो, व्यतित बिमालेखको रकम ३७ अर्ब नाघ्यो

काठमाडौं । चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को पहिलो महिना साउनमा जीवन बिमालेख समर्पण (सरेन्डर) गर्नेको संख्या र रकम दुवै घटेको छ । तर, बिमा शुल्क भुक्तानी नगर्दा व्यतित हुने बिमालेखको संख्या र रकम भने बढेको छ ।

नेपाल बिमा प्राधिकरणका अनुसार २०८२ साउन मसान्तसम्म ७ हजार ६६६ वटा जीवन बिमालेख सरेन्डर भएका छन् । ती बिमालेखबापत बिमितले १ अर्ब २४ करोड ५१ लाख रुपैयाँ समर्पण रकम प्राप्त गरेका छन् । सोही अवधिमा १२ लाख २९ हजार ४४६ वटा बिमालेख व्यतित भएका छन्, जसको कुल रकम ३७ अर्ब ३९ करोड ८२ लाख रुपैयाँ पुगेको छ ।

गत आर्थिक वर्ष २०८१/८२ को साउनमा १० हजार २९२ वटा बिमालेख सरेन्डर भएका थिए । उक्त अवधिमा सरेन्डर रकम १ अर्ब ५४ करोड ११ लाख रुपैयाँ थियो । यस वर्षको साउनमा सरेन्डर हुने बिमालेखको संख्या २५.५१ प्रतिशत र रकम १९.२० प्रतिशतले घटेको हो ।

यद्यपि, बिमा सरेन्डर घट्दै गर्दा व्यतित बिमालेखको अवस्था भने चिन्ताजनक देखिएको छ । गत वर्षको साउनमा ११ लाख ७८ हजार ५६२ वटा बिमालेख व्यतित भएकामा चालु आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा यो संख्या बढेर १२ लाख २९ हजार ४४६ पुगेको छ । यो ४.३२ प्रतिशतको वृद्धि हो ।

त्यस्तै, गत वर्षको साउनमा ३४ अर्ब ८१ करोड २० लाख रुपैयाँ रहेको व्यतित बिमालेखको रकम यस वर्षको साउनमा बढेर ३७ अर्ब ३९ करोड ८२ लाख रुपैयाँ पुगेको छ । यसमा ७.४३ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ ।

पाँच वर्षमा बिमा सरेन्डर रकम निरन्तर बढ्यो

पछिल्ला आर्थिक वर्षहरूको तथ्यांकले जीवन बिमालेख सरेन्डरको रकम समग्रमा बढ्दै गएको देखाउँछ । आर्थिक वर्ष २०७७/७८ मा ९ अर्ब ८९ करोड १४ लाख रुपैयाँ बराबरका ६३ हजार ३३१ वटा बिमालेख सरेन्डर भएका थिए ।

आर्थिक वर्ष २०७८/७९ मा सरेन्डर रकम बढेर १२ अर्ब १८ करोड ८ लाख रुपैयाँ पुगेको थियो । उक्त वर्ष ८१ हजार ८६० वटा बिमालेख सरेन्डर भएका थिए । आर्थिक वर्ष २०७९/८० मा सरेन्डर रकम १३ अर्ब ३४ करोड ३३ लाख रुपैयाँ पुगेको थियो ।

त्यसैगरी, आर्थिक वर्ष २०८०/८१ मा १४ अर्ब ५० करोड १२ लाख रुपैयाँ बराबरका १ लाख १३ हजार ९७६ वटा बिमालेख सरेन्डर भएका थिए । आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा सरेन्डर रकम थप बढेर १५ अर्ब १५ करोड २१ लाख रुपैयाँ पुगेको थियो । उक्त वर्ष सरेन्डर भएका बिमालेखको संख्या १ लाख ८ हजार २३८ थियो ।

यस तथ्यांकले पछिल्ला वर्षहरूमा जीवन बिमालेख सरेन्डरबाट बाहिरिने रकम बढ्दै गएको देखाउँछ । यद्यपि, आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा अघिल्लो वर्षको तुलनामा सरेन्डर बिमालेखको संख्या भने घटेको थियो ।

जेठसम्म सरेन्डर रकम बढ्दा संख्या घट्यो

प्राधिकरणको तथ्यांकअनुसार २०८२ जेठ मसान्तसम्म सरेन्डर भएका बिमालेखको संख्या अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको तुलनामा १.९७ प्रतिशतले घटेको थियो । तर, सरेन्डर रकम भने १०.९७ प्रतिशतले बढेको थियो ।

अघिल्लो वर्षको जेठसम्म १२ अर्ब ३३ करोड रुपैयाँ रहेको सरेन्डर रकम चालु आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा बढेर १३ अर्ब ५४ करोड रुपैयाँ पुगेको थियो । यसले सरेन्डर हुने बिमालेखको संख्या घटे पनि सरेन्डर रकम बढेको देखाउँछ ।

यसैबीच, २०८१ जेठ मसान्तमा ११ लाख ४३ हजार ४७८ रहेको व्यतित बिमालेखको संख्या २०८२ जेठ मसान्तमा बढेर १२ लाख ४३ हजार ७६९ पुगेको थियो । यो ८.७७ प्रतिशतको वृद्धि हो ।

त्यस्तै, जेठ मसान्तसम्म व्यतित बिमालेखको रकम ३३ अर्ब ३ करोड रुपैयाँबाट बढेर ३६ अर्ब ५१ करोड रुपैयाँ पुगेको थियो । यसमा १०.५४ प्रतिशतले वृद्धि भएको थियो ।

बिमा निरन्तरता चुनौतीपूर्ण

जीवन बिमालेख सरेन्डर हुनु र व्यतित हुनु फरक अवस्था हुन् । बिमितले बिमा अवधि पूरा हुनुअघि नै बिमालेख रद्द गर्ने प्रक्रियालाई सरेन्डर भनिन्छ भने तोकिएको समयमा बिमा शुल्क भुक्तानी नगर्दा बिमालेख व्यतित हुन सक्छ ।

सरेन्डर रकम र व्यतित बिमालेखको रकममा देखिएको उतारचढावले बिमितको बिमा निरन्तरता, आर्थिक अवस्था तथा बिमा शुल्क भुक्तानीसँग सम्बन्धित चुनौतीलाई उजागर गर्छ । विशेषगरी, व्यतित बिमालेखको रकम ३७ अर्ब रुपैयाँ नाघ्नुले ठूलो संख्यामा बिमालेख सक्रिय अवस्थामा नरहेको देखाउँछ ।

बिमा योजनाबारे पर्याप्त जानकारी, नियमित शुल्क भुक्तानी गर्ने क्षमता र बिमितलाई बिमा निरन्तरताबारे उचित परामर्श दिनु यस क्षेत्रमा महत्त्वपूर्ण देखिन्छ । बिमा कम्पनीहरूले बिमितलाई समयमै शुल्क भुक्तानी गर्न सहजीकरण गर्ने तथा बिमालेख व्यतित हुन नदिन प्रभावकारी पहल गर्नु आवश्यक देखिन्छ ।