वाणिज्य बैंकहरूको नाफामा उत्साहजनक सुधार, कसले कति कमाए ?

काठमाडौं । आर्थिक वर्ष २०८२/८३ नेपालको बैंकिङ क्षेत्रका लागि उल्लेखनीय पुनरुत्थानको वर्ष बनेको छ। देशका २० वटा वाणिज्य बैंकहरूले सार्वजनिक गरेका अपरिष्कृत वित्तीय विवरणअनुसार बैंकिङ क्षेत्रको समग्र नाफामा उल्लेखनीय सुधार देखिएको छ। समीक्षा अवधिमा वाणिज्य बैंकहरूले कुल ६९ अर्ब ८६ करोड ६० लाख रुपैयाँ खुद नाफा आर्जन गरेका छन्, जुन अघिल्लो आर्थिक वर्षको ५२ अर्ब ८१ करोड ७५ लाख रुपैयाँको तुलनामा ३२.२७ प्रतिशत बढी हो। एक वर्षको अवधिमा बैंकहरूको खुद नाफा १७ अर्ब ४ करोड ८५ लाख रुपैयाँले वृद्धि भएको तथ्यांकले अर्थतन्त्रका अधिकांश क्षेत्र सुस्त रहँदा पनि बैंकिङ क्षेत्रले पुनः गति समातेको संकेत दिएको छ।

गत आर्थिक वर्षमा ब्याजदरमा आएको गिरावट, बैंकिङ प्रणालीमा पर्याप्त तरलता, घरजग्गा कारोबारमा देखिएको सुधार तथा नेपाल राष्ट्र बैंकले ब्याज असुलीका लागि दिएको अतिरिक्त समयजस्ता कारणहरूले बैंकहरूको वित्तीय नतिजामा सकारात्मक प्रभाव पारेको देखिन्छ। विशेषगरी आर्थिक वर्षको अन्त्यतिर काठमाडौं उपत्यकासहित प्रमुख शहरी क्षेत्रमा बढेको घरजग्गा कारोबारले बैंकहरूको कर्जा असुली र वित्तीय अवस्थालाई केही राहत पुर्‍याएको विश्लेषण गरिएको छ।

खुद नाफाको आकारका आधारमा नबिल बैंक पुनः उद्योगकै अग्रणी बैंकका रूपमा स्थापित भएको छ। बैंकले अघिल्लो वर्षको तुलनामा ३३.५० प्रतिशतले नाफा बढाउँदै ७ अर्ब ९० करोड ५७ लाख रुपैयाँ खुद नाफा कमाएको छ। यद्यपि, गत वर्षको सबैभन्दा ठूलो चर्चा भने कुमारी बैंक र हिमालयन बैंकले कमाएका छन्। कुमारी बैंकले ३०५.९५ प्रतिशतको प्रभावशाली वृद्धिदरसहित ७ अर्ब ३८ करोड ७१ लाख रुपैयाँ खुद नाफा आर्जन गर्दै उद्योगकै शीर्ष बैंकहरूसँग प्रतिस्पर्धा गर्ने अवस्थामा आफूलाई उभ्याएको छ। त्यसैगरी हिमालयन बैंकले १ हजार ४१ प्रतिशतको असाधारण नाफा वृद्धि हासिल गर्दै १ अर्ब ४८ करोड ३ लाख रुपैयाँ खुद नाफा कमाएको छ, जुन गत वर्षको तुलनामा उल्लेखनीय सुधार हो।

अन्य बैंकहरूले पनि सन्तोषजनक वित्तीय प्रदर्शन गरेका छन्। सिटिजन्स बैंक इन्टरनेसनलले ६३.०५ प्रतिशत, राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकले ६०.६८ प्रतिशत तथा नेपाल बैंकले ४६.२० प्रतिशतले नाफा वृद्धि गरेका छन्। एनएमबी बैंक, सानिमा बैंक, प्राइम कमर्सियल बैंक तथा ग्लोबल आइएमई बैंकले समेत अर्बौं रुपैयाँ नाफा आर्जन गर्दै आफ्नो वित्तीय आधारलाई थप मजबुत बनाएका छन्।

गत वर्षको अर्को उल्लेखनीय पक्ष एनआईसी एशिया बैंकको पुनरागमन रह्यो। अघिल्लो आर्थिक वर्षमा झन्डै पौने चार अर्ब रुपैयाँ घाटामा रहेको बैंकले आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा १८ करोड १७ लाख रुपैयाँ खुद नाफा कमाउँदै घाटाबाट बाहिर निस्कन सफल भएको छ। बैंकको यो सुधारलाई वित्तीय व्यवस्थापन र जोखिम नियन्त्रणको सकारात्मक संकेतका रूपमा हेरिएको छ।

यद्यपि, सबै बैंकहरूको प्रदर्शन समान रूपमा सकारात्मक भने देखिएको छैन। केही बैंकहरू नाफा घट्ने दबाबमा परेका छन्। स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड बैंकको खुद नाफा ५.३८ प्रतिशत, लक्ष्मी सनराइज बैंकको २३.२६ प्रतिशत, कृषि विकास बैंकको २९.५१ प्रतिशत तथा नेपाल इन्भेष्टमेन्ट मेगा बैंक (एनआईएमबी) को ३६.५८ प्रतिशतले घटेको छ। घट्दो ब्याजदर, निष्क्रिय कर्जाको व्यवस्थापन तथा सञ्चालन खर्चमा वृद्धि जस्ता कारणले यी बैंकहरूको नाफामा असर परेको देखिन्छ।

सबैभन्दा चुनौतीपूर्ण अवस्था भने प्रभु बैंकको देखिएको छ। अघिल्लो आर्थिक वर्षमा नाफामा रहेको बैंक गत आर्थिक वर्षमा २४ करोड १२ लाख ४३ हजार रुपैयाँ खुद घाटामा पुगेको छ। यसले बैंकिङ क्षेत्रमा जोखिम व्यवस्थापन, कर्जा गुणस्तर र सञ्चालन रणनीतिको महत्त्व अझ स्पष्ट पारेको छ।

समग्रमा, आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को वित्तीय नतिजाले नेपालको बैंकिङ क्षेत्र पुनः सुधारको मार्गमा अघि बढिरहेको संकेत गरेको छ। अधिकांश बैंकहरूले नाफामा उल्लेखनीय वृद्धि हासिल गरे पनि केही बैंकहरू अझै चुनौतीपूर्ण अवस्थाबाट गुज्रिरहेका छन्। त्यसैले आगामी दिनमा कर्जा गुणस्तर सुधार, जोखिम व्यवस्थापन सुदृढीकरण तथा दिगो आम्दानीका स्रोत विस्तार बैंकहरूको प्रमुख प्राथमिकता बन्ने देखिन्छ। बैंकहरूको पछिल्लो वित्तीय प्रदर्शनले वित्तीय क्षेत्रप्रति लगानीकर्ता तथा बजारको विश्वास क्रमशः पुनर्स्थापित हुँदै गएको सन्देश दिएको छ।