एक वर्षमा नेपालीले किने ६७ अर्बभन्दा बढीका मोबाइल, औसत मूल्य ३० हजार रुपैयाँ

काठमाडौं । नेपाली उपभोक्ताले पछिल्लो एक वर्षमा करिब ६७ अर्ब १७ करोड रुपैयाँ बराबरका मोबाइल फोन खरिद गरेका छन्। गत आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा नेपालमा २२ लाख ६७ हजार ४१९ वटा मोबाइल सेट आयात हुँदा तिनको कुल बजार मूल्य ६८ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी पुगेको तथ्यांकले देखाएको छ।

भन्सार विभागका अनुसार उक्त अवधिमा आयात गरिएका मोबाइलको भन्सार मूल्य ४८ अर्ब ६९ करोड ३४ लाख ७६ हजार रुपैयाँ रहेको थियो। मोबाइल आयातबाट सरकारले ९ अर्ब ८ करोड २३ लाख रुपैयाँ राजस्व संकलन गरेको छ।

तथ्यांकअनुसार नेपाल भित्रिएका मोबाइल सेटको औसत बजार मूल्य करिब ३० हजार रुपैयाँ रहेको छ। यसले नेपाली स्मार्टफोन प्रयोगकर्ताले औसतमा ३० हजार रुपैयाँ मूल्यको मोबाइल प्रयोग गरिरहेको संकेत गर्छ। बजारमा १० हजार रुपैयाँदेखि साढे दुई लाख रुपैयाँसम्मका स्मार्टफोन उपलब्ध भए पनि समग्र आयातको औसत मूल्य ३० हजार रुपैयाँ देखिएको हो।

मोबाइल व्यवसायीहरूका अनुसार नेपाली बजारमा सबैभन्दा बढी बिक्री हुने मोबाइल २५ हजारदेखि ३५ हजार रुपैयाँ मूल्य समूहका छन्। आयात गरिएका मोबाइलमा मूल्य अभिवृद्धि कर (भ्याट), अन्तःशुल्क तथा वितरण शृङ्खलामा जोडिने विभिन्न मार्जिनका कारण उपभोक्तासम्म पुग्दा मूल्य उल्लेखनीय रूपमा बढ्ने गरेको छ।

सरकारले मोबाइल आयातमा १३ प्रतिशत भ्याट र ५ प्रतिशत अन्तःशुल्क लगाउँछ। साथै, आयातकर्ता, थोक तथा खुद्रा विक्रेताको मार्जिन जोडिँदा आयात मूल्यमा करिब ४० प्रतिशतसम्म अतिरिक्त लागत थपिने व्यवसायीहरूको भनाइ छ। यही कारण ४८ अर्ब रुपैयाँ बराबरको आयात मूल्य उपभोक्ता बजारमा पुग्दा ६८ अर्ब रुपैयाँ नाघेको हो।

मोबाइल आयातको इतिहास हेर्दा, कोरोना महामारीपछिको आर्थिक वर्ष २०७८/७९ मा सबैभन्दा धेरै ५५ लाख ८६ हजार मोबाइल सेट नेपाल भित्रिएका थिए। तर त्यतिबेला आयात मूल्य ३८ अर्ब रुपैयाँ मात्रै थियो। त्यस समयमा सामान्य फिचर फोनको हिस्सा बढी रहेको बताइन्छ।

हाल भने फिचर फोनको स्थान स्मार्टफोनले लिँदै गएको छ। यसका कारण आयात हुने मोबाइलको संख्या घटे पनि कुल मूल्य बढेको देखिन्छ। पछिल्ला वर्षहरूमा नेपाली बजारमा महँगा तथा प्रिमियम स्मार्टफोनको माग बढ्दै गएको तथ्यांकले संकेत गरेको छ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार इन्टरनेट पहुँच विस्तार, अनलाइन शिक्षा, डिजिटल बैंकिङ सेवा तथा सामाजिक सञ्जालको बढ्दो प्रयोगका कारण स्मार्टफोन अहिले विलासिताभन्दा पनि दैनिक जीवनको अत्यावश्यक साधन बनेको छ। यद्यपि स्मार्टफोन आयातमा हुने ठूलो वैदेशिक मुद्रा खर्चले अर्थतन्त्रमा दबाब सिर्जना गरिरहेको उनीहरूको भनाइ छ।

सरोकारवालाहरूले नेपालमै मोबाइल एसेम्बलिङ तथा उत्पादन उद्योगलाई प्रोत्साहन गर्न सके आयात निर्भरता घटाउने र व्यापार घाटा कम गर्ने सम्भावना रहेको बताएका छन्।